Jos van scheijndel

Jos maakt bermen, sloten en stranden vrij van vuil: “Mentaliteitsverandering nodig”

Op 1 januari 2022 deed Jos van Scheijndel (bijna 71) mee aan de Westlandse Nieuwjaarsduik. Daar sloot hij zich aan bij een groepje “plonzers”, en dit zou grote gevolgen hebben voor niet alleen de lichamelijke conditie van de pensionado. Het zette de toon voor wat hij nu alweer zo’n drie jaar doet: met een prikker de bermen en sloten langs de Zwartendijk, het strand bij Ter Heijde en de Zandmotor vrij maken van zwerfvuil. 

Jos, die actief bezig is om fit te blijven, weet nog goed hoe het allemaal begon. “Na de Nieuwjaarsduik liep ik regelmatig langs de Zwartendijk naar het strand voor mijn plons. Ik bemerkte  al dat er veel troep in de berm lag, en op een winderige winterdag zag ik het vuil zo de sloot in waaien.”

Jos schrok van de hoeveelheid en besloot actie te ondernemen. Hij stapte naar de gemeente voor  informatie, en kwam er vandaan met zakken, houders en een grijper om het vuil te lijf te gaan. “Ik start vanaf mijn appartement aan het Schiereiland en loop dan zo’n twee keer per week met de grijper naar Ter Heijde heen en terug, met op zondagmorgen een plons tussendoor. Het vuil gooi ik onderweg in containers van bedrijven. Groot afval meld ik in de BuitenBeter app, zodat de gemeente het kan komen ophalen. Peuken verzamel ik en na een maand of drie heb ik een zak vol. Ik gebruik ook wel eens de papieren zakjes in de rekken die bij de strandopgangen staan, en ook zeer geschikt zijn om kleine (plastic) deeltjes in te verzamelen. Onderweg heb ik vaak aanspraak. Mensen waarderen wat je doet en dat doet mij weer goed. Aanvankelijk vroeg ik me wel eens af waar ik aan begonnen was, na een hele middag. Maar het verontrust me dat er zoveel vuil is. De grootste vervuiler van het slootwater bijvoorbeeld, is de sigarettenpeuk, door de kunststofdeeltjes die hier in zitten. Als ik zie dat iemand zijn peuk uit zijn auto raampje gooit, zeg ik tegen diegene dat hij dat beter niet kan doen. Ik adviseer hem dan bijvoorbeeld een blikje van 15 cent in de auto te zetten, waar de peuk in kan worden gedaan. Het is vaak de manier waarop je iets brengt.”

Bewustwording
Een mentaliteitsverandering, daar pleit Jos voor. “Want ondanks alle inspanningen van gemeente en andere initiatiefnemers, wordt het niet beter. Mensen moeten zich er zelf van bewust zijn wat ze doen en wat daaraan moet veranderen. Neem bijvoorbeeld de speciale peuken bak bij de strandopgang Ter Heijde. Die is altijd leeg, terwijl de peuken ernaast liggen. Bekeuringen uitdelen is niet te doen, mensen moeten zelf zo verstandig zijn. Maar in het bewust maken gaan een hoop tijd en kosten zitten.”

Wie zich daardoor niet laat afschrikken, is Bianca Tiegelaar. Met haar groepje BieKlien verzorgt de “Schoonmoeder van Westland” schoonmaak- en jutacties op bijvoorbeeld de Zandmotor. Ook Jos heeft zich hierbij aangesloten. “De Zandmotor wordt niet automatisch schoongemaakt in verband met de daar aanwezige plantjes en vogels. Wij doen dit met inachtneming van de delicate natuur. Als er zeldzame vogels broeden, zet de natuurvereniging soms alles af. Ik vind het geweldig hoe mensen bezig zijn met ons mooie kustgebied. Bij dit soort dingen stond ik in mijn werkzame leven nooit stil.”

Kunst met peuken
Ook verzorgt Bianca workshops en projecten op scholen, als introductie hoe om te gaan met afval. Zo weet ze vuil ook om te zetten naar kunst, door er met schoolkinderen kunstwerken van te maken. En verzamelde sigarettenpeuken gaan bijvoorbeeld naar een Utrechtse kunstenaar, die er ten behoeve van het gemeentehuis kunst van heeft gemaakt in de vorm van een bos. Door het op te ruimen en hergebruiken, laat ze zien dat afval geen negatieve klank hoeft te hebben. Ze wil mensen dan ook enthousiasmeren om mee te helpen opruimen op de Zandmotor. “Dat is echt nodig als je ziet wat daar soms achtergelaten wordt”, hint Jos naar een gedumpte  barbecue! In het gemeentenieuws in deze krant, staat aangegeven wanneer de schoonmaak bij de Zandmotor is. “Het is een kwestie van aanmelden en komen. Bianca zorgt voor de spullen”, aldus Jos, die onlangs nog een legoblokje vond, afkomstig van de vijf jaar geleden afgeslagen zeecontainer vol lego bij de Ierse kust. 

Alles zien
Hij is in ieder geval aangestoken door het schoonmaak virus, wat ook wel weer eens “negatief” kan uitpakken, aldus zijn vrouw Marjo. “Het gevaar is dat hij alles ziet. Als we met vakantie zijn bijvoorbeeld, zie ik de blauwe lucht, en hij een stoel in de sloot. Ik kijk af en toe nog ergens anders heen, hij ziet alleen maar vuil!” Jos zet meteen haar woorden kracht bij. “Over een week of twee ga ik de strandzesdaagse lopen, en dan ruim ik natuurlijk ook een beetje vuil op!”