"Ik ben een schakeltje"

Joke Witteveen wilde na haar pensioen nog niet achter de geraniums gaan zitten. Daarom meldde ze zich aan als vrijwilliger bij Mentorschap Haag en Rijn. Ze komt op voor de belangen van haar cliënten op het gebied van zorg. “Ik wil graag dat schakeltje zijn tussen de persoonlijk begeleider en de client.”

Linda van der Klooster

Joke’s cliënten hebben een verstandelijke beperking en kunnen daarom zelf niet goed voor hun “UIkbelangen opkomen. Als hun familie daar ook niet toe in staat is, doet Joke dat als mentor, op het gebied van zorg. Zo is ze bevoegd te beslissen over verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. “Ik ben dan hun wettelijke vertegenwoordiger”, legt Joke uit. “Dat heeft niets met geld te maken. We zijn geen bewindvoerders, maar mentoren. Wij zorgen dat het beste voor de client voorop blijft staan.”

Er zijn ook mentoren voor mensen met dementie, of mensen in de psychiatrie. “Voor iedereen voor wie de zorg niet gewaarborgd kan worden door familie of naasten, kunnen wij dat aanpakken. Mijn cliënten hebben een vrij hoog niveau, gemiddeld tussen de 3 en 5 jaar. Ik kan met ze praten.”

Joke heeft 28 jaar op woonzorgpark Het Westerhonk in Monster gewerkt. “De laatste jaren van mijn werkzame leven was ik zorgbemiddelaar. Dan kom je in contact met mentoren. Zo wist ik wat het inhield. Na mijn pensioen wilde ik dat ook graag doen. Als cliënten geen verwanten hebben om voor hun belangen op te komen, komen ze zoveel tekort. Ik wilde graag dat schakeltje zijn tussen de persoonlijk begeleider en de cliënt. Ik heb nog tijd zat en vind het heel belangrijk om in het leven te blijven staan. Die geraniums raken eens uitgebloeid.”

Voor aankomend mentoren is er een basiscursus ter voorbereiding op de werkzaamheden. “Je krijgt vier à vijf bijeenkomsten waar je leert over zaken als wet- en regelgeving, het systeem van de gezondheidszorg, ethiek en jurisprudentie. Ook is er regelmatig bijscholing. Eigenlijk leer je alles wat normaal gesproken de ouders van een cliënt moeten leren om de juiste beslissingen te kunnen nemen.”

Het werk als mentor is niet geschikt voor iedereen. “Het goed dat er zo’n cursus is. Het is pittig en er vallen wel eens mensen af. Je schrikt best van de dingen die je moet doen en durven. Als mentor heb je toch wel een klein rugzakje nodig met doorpakken, kennis en ervaring.”

Op dit moment heeft Joke drie cliënten. Het mentorschap kost haar per week ongeveer een uur per cliënt aan bezoeken, overleggen en administratie. “Ik ga om de week naar de cliënt toe. Met corona was dat via raambezoek. Het is belangrijk om elkaar goed te kennen.”

Het contact met de instanties is goed. “We worden serieus genomen. Je leert van elkaar. Ik heb een medische achtergrond als Z-verpleegkundige. In het begin moet je dan uitkijken dat je niet te betweterig overkomt. Zo van: toen ik dat werk nog deed… maar dat gaat na vier jaar zijn eigen gangetje. Het zorgpersoneel vindt het fijn dat er iemand meedenkt als het hommeles is met de cliënt. Maar ik sta altijd voor de belangen van de client.”

Als mentor heb je inzage in het dossier van de cliënt en doe je mee aan de jaarlijkse zorgplanbespreking. “Ik heb goede contacten met de persoonlijk begeleiders. Ze weten wie ik ben en laten het weten als er iets is. Ook over bijvoorbeeld de Covid-vaccinaties was er overleg.”

Als mentor krijg je een goede band met je cliënt. “Je ziet elkaar om de week. Je bent echt hun maatje. Een van mijn cliënten heeft alleen een vader ver in het buitenland. Dan komt het echt op jou neer. Je bent adviseur en vertrouwenspersoon voor persoonlijke zaken. Bij je beslissingen weeg je de wensen, behoeften, normen en waarden van je cliënt mee.”

Joke heeft als mentor met het overlijden van een cliënt te maken gehad. “Zij was een jaar lang mijn cliënt en toen is ze overleden. Ik was er tot het laatste stukje bij betrokken. Het was bijzonder om mee te maken. Het was zo mooi, zo integer. Ook hoe het personeel er mee omging. Deze vrouw was 73 en had nog een moeder van 94. Die was er ook en ze was zo blij dat ik haar dochter kon bijstaan, omdat ze het zelf niet meer kon. Ook het contact met de uitvaartverzorger was erg goed. Ze namen me voor vol aan en luisterden. Ik heb mijn cliënt begeleid helemaal mee tot aan de oven. Dat had zij gewild en die ruimte kreeg ik van de medewerkers van de woning. Ik ben een klein schakeltje geweest in een mooi afscheid en dat heeft veel indruk op me gemaakt. Het voelde goed.”

Foto: Joke Witteveen met een van haar cliënten – Charles Jungschlager